Chọn trứng ấp nở: điều gì thật sự quyết định tỷ lệ nở
Tổng hợp và đối chiếu từ các nguồn được trích dẫn, do ban biên tập của chúng tôi kiểm duyệt. · Cập nhật lần cuối:
Ở trung tâm việc chọn trứng ấp có một sự thật khó chịu: thứ duy nhất bạn không chọn được lại là thứ quan trọng nhất. Trứng có phôi hay không, nhìn từ bên ngoài không biết được. Không qua vỏ, không qua soi trứng trước khi vào máy, không qua thả nước, không qua lắc. Câu trả lời đáng tin đầu tiên đến ở lần soi trứng ngày thứ 5 đến thứ 7 của quá trình ấp.
Vì vậy mọi việc bạn làm ở khâu chọn lọc đều phục vụ một mục đích duy nhất: bảo vệ cái phôi có thể đang nằm trong đó. Không rửa, không làm lạnh, không để quá lâu, và loại bỏ những quả mà máy ấp không xử lý được.
Có khung này trong đầu rồi thì các quy tắc bên dưới không còn là danh sách phải học thuộc, mà tự nó hợp lý.
Bắt đầu từ đàn, không phải từ quả trứng
Việc chọn thật ra bắt đầu trước khi bạn cầm quả trứng đầu tiên. Trứng trông hoàn hảo đến mấy mà đàn không đạt thì tỷ lệ nở vẫn thấp.
Có trống không, và tỷ lệ đã đúng chưa? Không có trống thì không có thụ tinh. Trong thực tế người ta tính một trống cho tám đến mười hai mái. Ít trống quá thì tỷ lệ có phôi giảm; nhiều trống quá thì chúng đá nhau và tỷ lệ lại giảm.
Đàn đã đủ tuổi chưa? Trứng của gà dưới 22 tuần tuổi nhỏ và tỷ lệ nở thấp rõ rệt. Đem những quả trứng đầu tiên của gà mái tơ vào máy ấp là một trong những lỗi phổ biến nhất của người mới.
Đàn có khỏe và ăn đúng không? Thiếu canxi thì vỏ mỏng và giòn; thiếu đạm và vitamin thì phôi yếu. Chất lượng vỏ phản ánh trực tiếp thức ăn.
Bao lâu nhặt trứng một lần? Ít nhất hai lần mỗi ngày. Trứng nằm lâu trong ổ vừa bẩn vừa giữ ấm, và điều đó khởi động một quá trình phát triển sớm không đều từ trước khi bạn muốn.
Trọng lượng và hình dạng
Máy ấp được thiết kế cho một khoảng nhất định. Ra ngoài khoảng đó, trứng hoặc không nở hoặc cho con non yếu.
Trọng lượng, với trứng gà:
| Trọng lượng | Đánh giá |
|---|---|
| Dưới 50 g | Không ấp — gà con sẽ rất nhỏ |
| 50-57 g | Chấp nhận được |
| 58-61 g | Khoảng lý tưởng — tỷ lệ nở và chất lượng con non tốt nhất |
| 62-70 g | Dùng được nhưng tỷ lệ bắt đầu giảm |
| Trên 70 g | Loại — nhiều khả năng hai lòng đỏ |
Trứng hai lòng đỏ không bao giờ đem ấp. Hai phôi trong một vỏ không đủ chỗ lẫn dinh dưỡng để đi hết chặng; hầu như không con nào nở khỏe mạnh. Trứng to bất thường và dài thường là trứng hai lòng đỏ.
Hình dạng: chỉ lấy dạng bầu dục bình thường. Loại bỏ:
- trứng quá tròn (buồng khí không hình thành đúng chỗ)
- trứng quá dài và nhọn
- trứng đối xứng, hai đầu giống nhau
- bất kỳ quả nào méo, có gờ hoặc thắt eo
Lý do vừa sinh học vừa cơ học: bộ đảo trứng tự động không xoay đúng những quả này, và phôi nằm sai vị trí.
Vỏ trứng
Suốt quá trình ấp, vỏ là lớp bảo vệ duy nhất của phôi. Vì vậy đây là khâu loại bỏ nghiêm khắc nhất.
Không được nứt. Kể cả nứt mảnh như sợi tóc. Đưa từng quả trứng ra trước đèn pin mạnh trong phòng tối: vết nứt hiện lên thành đường sáng mảnh. Đây là kiểm tra hữu ích nhất trước khi vào máy.
Loại trứng vỏ mỏng. Quả nào soi lên sáng bất thường và cầm nhẹ so với kích thước là vỏ mỏng. Trong hơi ấm ẩm của máy ấp, nó mất nước quá nhanh và để vi khuẩn đi vào.
Loại vỏ ráp, đóng vôi hoặc như giấy nhám. Cấu trúc lỗ khí không đều, không kiểm soát được mức mất nước.
Loại trứng quá bẩn. Chút đất hay một cái lông thì không sao. Trứng dính phân thì bỏ: máy ấp là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn, và chỉ một quả nhiễm khuẩn nổ ra là hỏng cả mẻ.
Trứng ấp tuyệt đối không rửa. Lớp tự nhiên trên vỏ, gọi là lớp cutin, giữ vi khuẩn ở ngoài. Rửa làm mất lớp đó và hút nước vào qua lỗ khí — đúng ngược với điều bạn muốn. Vết bẩn nhẹ thì chà nhẹ bằng giấy nhám mịn khô hoặc khăn khô. Khăn ẩm cũng không được. Nếu quả trứng thật sự bẩn thì bỏ đi: cứu một quả không đáng để đánh cược cả mẻ.
Bảo quản: phần lớn các mẻ hỏng ở đây
Khoảng thời gian từ lúc nhặt trứng đến lúc vào máy ảnh hưởng đến tỷ lệ nở nhiều hơn hình dạng và trọng lượng cộng lại.
Thời gian: tối đa bảy ngày. Tuần đầu tỷ lệ nở gần như bằng trứng mới. Từ ngày thứ bảy trở đi nó giảm dần mỗi ngày, và phần lớn trứng để quá hai tuần không nở nữa. Nguyên nhân không phải phôi chết, mà là vitamin phân hủy và các màng bên trong mất cấu trúc.
Nhiệt độ: 16-18 °C. Khoảng này mang tính quyết định. Ấm hơn thì phôi bắt đầu phát triển không đều và kiệt sức trước cả khi vào máy. Lạnh hơn thì tế bào tổn thương.
Độ ẩm: khoảng 75 %. Trong không khí khô, trứng mất nước qua lỗ khí và buồng khí lớn nhanh hơn mức cần.
Tư thế: đầu nhọn xuống dưới. Buồng khí nằm ở đầu tù; để đầu nhọn xuống thì buồng khí ở trên và lòng đỏ giữ được ở giữa.
Đảo: một lần mỗi ngày. Trứng để lâu thì lòng đỏ từ từ chìm về phía vỏ và có thể dính vào màng. Chỉ cần kê một đầu khay lên quyển sách và mỗi ngày đổi bên là đủ — không cần lật từng quả.
Trứng ấp không bao giờ cho vào tủ lạnh. Tủ lạnh chạy khoảng 4 °C, và nhiệt độ đó làm hỏng vĩnh viễn tế bào phôi. Quả trứng đã vào tủ lạnh thì trên thực tế không còn là trứng ấp nữa. Kho mát, tầng hầm hoặc một góc phòng có máy lạnh mới là chỗ đúng.
Trứng nhận qua vận chuyển
Nếu bạn mua trứng từ nơi khác, hai điều sẽ thay đổi.
Hãy lường trước tỷ lệ nở thấp hơn. Rung lắc trên đường có thể làm bong buồng khí và lỏng các màng. Khoảng 50 % được xem là bình thường với trứng gửi đi; đừng so với tỷ lệ từ đàn của chính bạn.
Để nghỉ là bắt buộc, không phải tùy chọn. Sau khi mở gói, đặt trứng đầu nhọn xuống dưới, ở nhiệt độ phòng, và để yên hoàn toàn trong 12 đến 24 giờ. Đó là thời gian cho buồng khí ổn định lại. Đưa trứng vừa nhận thẳng vào máy làm tỷ lệ nở giảm thấy rõ.
Soi từng quả ngay khi mở gói. Vết nứt do vận chuyển và buồng khí bị bong hoặc “chạy” được phát hiện ở bước này; trứng bong buồng khí thường được ấp dựng đứng và không đảo.
Vì sao trứng ngoài chợ không nở
Câu hỏi được hỏi liên tục, và câu trả lời đứng vững trên ba lý do riêng biệt.
Chúng không có phôi. Sản xuất trứng thương phẩm không nuôi trống. Không có con đực thì không có thụ tinh, nên không có phôi.
Chúng đã được rửa hoặc xử lý. Lớp cutin bảo vệ đã bị phá.
Chúng đã được làm lạnh. Ở đâu đó trong chuỗi cung ứng chúng đi qua khâu lạnh, và điều đó chấm dứt mọi khả năng phát triển.
Nhãn “hữu cơ” hay “gà thả vườn” không thay đổi được gì — nhãn ấy mô tả cách nuôi gà mái, không nói có trống hay không. Trứng ấp phải lấy từ đàn có trống, mua thẳng từ người nuôi.
Mua trứng để ăn là việc khác với những quy tắc khác, có trong bài cách chọn trứng.
Kiểm tra cuối trước khi vào máy
Vài phút trước khi xếp trứng vào máy ấp, làm ba việc:
- Soi trứng. Vết nứt, vị trí và độ ổn định của buồng khí, các đốm sẫm hoặc vòng máu bên trong.
- Đánh dấu. Viết X một mặt và O mặt kia. Nếu đảo bằng tay, đó là cách để không lẫn.
- Cho làm quen nhiệt độ. Đừng đưa trứng từ kho mát thẳng vào 37,5 °C. Sáu đến tám giờ ở nhiệt độ phòng ngăn đọng nước trên vỏ và giảm sốc nhiệt.
Câu hỏi thường gặp
Chọn trứng ấp thế nào? Trứng sạch, không nứt, dạng bầu dục bình thường, nặng 58-61 g, từ đàn có trống và trên 22 tuần tuổi, bảo quản tối đa bảy ngày ở 16-18 °C với đầu nhọn xuống dưới.
Có biết trứng có phôi trước khi ấp không? Không. Không qua soi, thả nước hay lắc. Chỉ thấy khi soi ở ngày thứ 5 đến thứ 7.
Trứng ấp nên nặng bao nhiêu? Với gà, tối thiểu 50 g, lý tưởng 58-61 g. Trên 70 g thường là hai lòng đỏ.
Bảo quản được mấy ngày? Bảy ngày là cùng. Sau đó tỷ lệ giảm mỗi ngày, quá hai tuần thì hầu như không nở.
Bảo quản ở nhiệt độ nào? 16-18 °C với độ ẩm khoảng 75 %. Nhiệt độ tủ lạnh giết phôi.
Trứng ấp có rửa không? Không. Rửa làm mất lớp cutin và hút nước qua lỗ khí.
Trứng để tủ lạnh có ấp được không? Không. Khoảng 4 °C làm hỏng vĩnh viễn tế bào phôi.
Trứng siêu thị có nở không? Không. Trại thương phẩm không có trống nên trứng không có phôi, lại còn được rửa và làm lạnh.
Trứng hai lòng đỏ ấp được không? Không. Hai phôi không đủ chỗ và dinh dưỡng trong một vỏ.
Bao nhiêu mái trên một trống? Tám đến mười hai trong thực tế.
Trứng đang bảo quản có cần đảo không? Có, một lần mỗi ngày. Chỉ cần luân phiên nâng một đầu khay.
Trứng nhận qua vận chuyển thì làm gì? Để nghỉ 12-24 giờ đầu nhọn xuống dưới ở nhiệt độ phòng, không động vào, sau đó soi rồi mới vào máy.
Trứng bẩn lau sạch dùng được không? Bẩn nhẹ thì lau khô được. Dính phân thì không — một quả nhiễm khuẩn hỏng cả mẻ.
Trứng nhỏ có nở không? Có thể nở nhưng con non nhỏ và yếu hơn. Dưới 50 g thì không ấp.
Trứng đầu tiên của gà mái tơ dùng được không? Cược kém. Đàn phải ít nhất 22 tuần tuổi.
Có cần hâm trứng trước khi ấp không? Có, sáu đến tám giờ ở nhiệt độ phòng nếu trứng lấy từ chỗ mát.
Nguồn
- H&N International — Hatching egg management (khoảng trọng lượng, tuổi đàn, loại bỏ theo vỏ và hình dạng). https://hn-int.com/hatching-egg-management-2/
- Brinsea — Egg storage and handling (nhiệt độ, độ ẩm, thời gian và đảo trứng). https://www.brinsea.com/t-eggstorage.aspx
- Hatchability.com — điều kiện bảo quản trứng ấp. https://www.hatchability.com/storage-conditions.html